Wiki » Fokken » Genetica (patronen)

In Real Life verkrijgen paarden hun patronen door een combinatie van bepaalde genen, die elk een bepaalde eigenschap met zich meedragen. Doordat genen verschillende eigenschappen hebben zijn er verspreid over de hele wereld ontzettend veel paarden met speciale bontpatronen te vinden. Op MH wordt er met een soortgelijk systeem gewerkt, maar worden bepaalde kleuren/patronen veroorzaakt door geïmproviseerde genen.

Note: de informatie die hier wordt gegeven is een makkelijke variant, zodat het goed uit te leggen is. In werkelijkheid werkt het anders dan dat hier wordt uitgelegd, maar voor op MH is de onderstaande uitleg in orde.

Splash

We zijn aangekomen bij de eerste bontvariant van de uitleg: Splash (Spl). Splash is een allel wat bij enkelvoudige aanwezigheid in RL niet direct uit. Het paard heeft geen extreem hoge witte tekeningen op de benen en ook het hoofd is donker van kleur. Echter kan het wel zo zijn dat het paard een maanoog heeft. De enkelvoudige aanwezigheid van Splash wordt ook wel "Hidden Splash" genoemd. Het paard heeft immers splash, maar toont het niet tot bijna niet (enkel maanoog is eventueel een kenmerk van Hidden Splash). Bij dubbele aanwezigheid is het echter een geheel ander verhaal; het lijkt alsof het paard bij de oortjes is gepakt en zo in de verf is gedoopt. De benen, het hoofd en vaak een deel van de staart zijn wit gekleurd. Op MH is het zo dat Splash bij enkelvoudige aanwezigheid tot uiting komt, maar het komt voor in meerdere typen. Splash komt voor op alle mogelijke kleuren en kan voorkomen in combinatie met andere bontsoorten. Op MH zijn er 2 typen Splash: type 1 en type 2. Splash 1 is zichtbaar wanneer het paard 1x splash heeft, en type 2 is zichtbaar als het paard 2 keer splash heeft.

Splash type 1: __/__/nSpl
Splash type 2: __/__/SplSpl


Note: Zoals je kan zien heb ik bij de voorbeeld geno's alles leeggelaten op de Splash na, het maakt dus niet uit welke kleur het paard heeft.
Verder: zie "Enkele interessante geno's" voor combinaties met andere bontvormen.

Frame

Een andere bontvorm die ook veelvoudig op MH voorkomt is Frame, ook wel "Frame Overo". De code van dit allel zal ook "Fr" zijn in deze uitleg. In Real Life uit het dominante gen Frame zich in verschillende hoeveelheden: minimaal tot maximaal, maar de witte vlekken zijn altijd omgeven door een basiskleur waar het bont op ligt. De ruggengraat van paarden met frame blijft altijd donker, nooit wit dus. Doordat Frame minimaal kan uiten is het niet altijd duidelijk of het paard nu Frame heeft of niet. Dubbel Frame is niet mogelijk in RL omdat het Overo Lethal White Syndrome zich voordoet. Veulens met dubbel Frame worden volledig wit geboren, maar sterven al gauw na de geboorte. Op MH is Frame ook een dominant gen, maar is dubbel frame wel mogelijk. Tevens gaat Frame samen met andere bontvormen en met elke basiskleur. Frame komt op MH in 2 types voor: type 1 en type 2. Type 1 wordt veroorzaakt bij eenmalige aanwezigheid van het gen, en type 2 wordt veroorzaakt door dubbele aanwezigheid.

Type 1: __/__/nFr
Type 2: __/__/FrFr


Note: Zoals je kan zien heb ik bij de voorbeeld geno's alles leeggelaten op de Frame na, het maakt dus niet uit welke kleur het paard heeft.
Verder: zie "Enkele interessante geno's" voor combinaties met andere bontvormen.

Het KIT gen is in mijn ogen een ontzettend leuk gen wat vele variaties (allelen) veroorzaakt. Omdat er veel variatie is zal ik de uitleg zo beknopt en duidelijk mogelijk maken, omdat er veel uit te leggen valt. Op naar het leukste stukje! Het KIT bestaat uit meerdere allelen die (bont)patronen veroorzaken. Zoals bij elk ander gen zijn er 2 genen op 1 locus mogelijk waardoor je enkele geweldige combinaties kunt maken als de andere bontvormen erbij komen kijken, maar... welke genen vallen onder KIT? Zie het lijstje hieronder:

Tobiano

Tobiano is een dominant allel van KIT. Dit allel wordt aangeduid met code "T". Tobiano kan dubbel aanwezig zijn zonder dat je het ziet, want er is geen verschil in enkel tobiano of dubbel tobiano. Wel heeft dit allel op MH meerdere typen, net zoals Splash en Frame Overo. Maar in tegenstelling tot Overo en Splash kan Tobiano type 1 over type 2 vallen en daarmee type 1+2 veroorzaken.

Tobiano type 1: __/__/nT1 of __/__/T1T1
Tobiano type 2: __/__/nT2 of __/__/T2T2
Tobiano type 1+2: __/__/T1T2

Sabino

Sabino is een incompleet dominant allel wat onder KIT valt. Dit gen wordt aangeduid met code "Sb". Sabino is in RL (Sabino1) bij enkelvoudige aanwezigheid minimaal aanwezig, maar bij dubbele aanwezigheid kan bijna het gehele paard wit kleuren. Op MH is Sabino echter wat anders verdeeld en daarbij ook ingedeeld in verschillende typen: Type 1 (Sb1), Type 2 (Sb2) en Type 1+2 (Sb1Sb2). De 2 types kunnen elkaar ook hier overlappen en daarbij meer wit creëren, net zoals bij de andere bontvormen (zie o.a Tobiano).

Sabino type 1: __/__/nSb1 of __/__/Sb1Sb1
Sabino type 2: __/__/nSb2 of __/__/Sb2Sb2
Sabino type 1+2: __/__/Sb1Sb2


Note: Zoals je kan zien heb ik bij de voorbeeld geno's alles leeggelaten op de KIT-genen na, het maakt dus niet uit welke kleur het paard heeft.
Verder: zie "Enkele interessante geno's" voor combinaties met andere bontvormen.

Dominant white

Een andere bontvorm op het KIT is het zogenoemde Dominant White, aangeduid met code "Dw". Dominant White is op MH een zeer stiekeme factor, gezien het bij enkele aanwezigheid toont als sabino 2. Het is dus altijd de vraag of het paard nu sabino is, of Dominant white. De dubbele aanwezigheid van het Dw-allel zorgt ervoor dat het paard helemaal wit kleurt. Dit is Dominant White 2. Verder kan dit bontpatroon op iedere kleur voorkomen, en worden ook de compleet witte paarden aangeduid met de kleur die ze onder het wit hebben (het wit wordt namelijk gezien als een bontpatroon).

Dominant white 1: __/__/nDw
Dominant white 2: __/__/DwDw


Note: Er zijn ook rassen op MH waarbij Dominant White "recessief" is. Als het paard 1x Dw heeft, zal er niet het Sabino 2 patroon tonen, maar helemaal niks! Pas als het paard 2x Dw heeft, zal het paard wit kleuren. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij de Haflinger en de IJslander.

Roan

Roan (Rn) is ook een mutatie op het KIT gen. Roan zorgt voor witte haren in de vacht verspreid over het lichaam -hoofd, benen, staart en manen blijven onaangeraakt! Anders dan bij schimmels worden paarden met roan niet lichter naarmate zij ouder worden, vandaar dat ze wel eens "onveranderlijke schimmels" worden genoemd, maar deze term heeft niks met schimmel te maken. Overigens gaat dit patroon op alle kleuren en in combinatie met alle andere patronen. (let wel dat bij KIT maar 2 allelen aanwezig kunnen zijn op 1 paard, dus tobiano sabino roan is bijv niet mogelijk, want dat zijn 3 allelen ipv 2.) Roan is dominant en uit dus al bij enkele aanwezigheid.

Roan: __/__/nRn of __/__/RnRn

Rabicano

Rabicano zorgt voor een lichte menging van witte haren, vaak zichtbaar rond de flanken en staartwortel. In het echte leven is net als bij BS en BoS nog niet bekend hoe deze aftekening is ontstaan en hoe deze vererfd.

Of een paard één of twee kopieën van rabicano heeft, maakt voor de weergave geen verschil. In beide gevallen wordt rabicano getoond. De staart wordt hierbij ook beïnvloed, meestal met een lichtere of ‘getickte’ aanzet ook wel "skunk-tail" of "coon-tail" genoemd.

De appaloosa genetica is een stukje complexer, maar dat is ook wat het erg interessant maakt. Het is een groot samenspel van meerdere loci en genen die de verschillende appaloosa patronen veroorzaken.

Leopard complex

Het eerste gen wat nodig is om een appaloosa patroon te veroorzaken is Leopard Complex. Dit allel wordt aangeduid met de code Lp. Het allel staat aan de basis van de appaloosa patronen, omdat zonder dit allel geen enkele appaloosa patronen mogelijk zijn! Het paard móet dus ten minste eenmaal het Lp-allel dragen om een appaloosa patroon te kunnen tonen. Echter, op zichzelf veroorzaakt Leopard Complex niet de traditionele appaloosa patronen zoals bijvoorbeeld leopard (panterbont), maar veroorzaakt het Varnish Roan of simpelweg Varnish. Deze Varnish toont bij geboorte nauwelijks, misschien enkele witte haren in de vacht. Ook heeft het paard de typische appaloosa kenmerken zoals zichtbaar wit van het oog, gestreepte hoeven en een gespikkelde huid. Naarmate het paard ouder wordt, krijgt het steeds meer witte haren, totdat het bijna geheel wit wordt. Het lijkt daarin een beetje op schimmel, maar op het zicht heeft het meer weg van roan. Echter is het een geheel ander gen dan waardoor schimmel of roan veroorzaakt worden. Verder is Leopard Complex een incompleet dominant allel, er is dus een verschil in uiting tussen enkele aanwezigheid of dubbele aanwezigheid. Dit is voornamelijk belangrijk voor de appaloosa patronen naast Varnish, maar daar komen we bij de Pattern genen op terug. Op MH zijn er 2 types Varnish: type 1 en type 2. Type 1 toont bij enkele aanwezigheid van het Lp-allel, en type 2 bij dubbele aanwezigheid.

Type 1: __/__/nLp
Type 2: __/__/LpLp

Pattern 1

Pattern 1, met code Patn1, is een dominant allel die op een andere locus zit dan Leopard Complex. Ze zitten dus niet samen zoals de patronen op het KIT gen. De enige manier om appaloosa patronen te veroorzaken voor Pattern 1 is bij aanwezigheid van zowel Patn1 als het Leopard Complex gen. Het kan dan twee soorten patronen veroorzaken: Leopard en Few Spot. Hierbij ligt de clou bij Leopard Complex en niet bij Pattern 1. Het maakt dus niet uit of Patn1 enkelvoudig of dubbel aanwezig is, maar wél voor Lp. Bij enkelvoudig Lp toont het Leopard patroon, en bij dubbele aanwezigheid van Lp toont het Few Spot patroon. Het is dus de incomplete dominantie van Leopard Complex die zorgt voor de twee patronen, maar Pattern 1 moet wel aanwezig zijn om die twee patronen überhaupt te kunnen tonen. Als er wel een Patn1 allel aanwezig is, maar geen Lp allel, dan heeft Patn1 geen effect en toont er geen enkel patroon.

Leopard: __/__/nLp/nPatn1 of __/__/nLp/Patn1Patn1
Few Spot: __/__/LpLp/nPatn1 of __/__/LpLp/Patn1Patn1

Pattern 2

Pattern 2 is het andere patterngen, met code Patn2. Ook dit allel zit weer op een andere locus en wordt dus apart vererfd. Het werkt hetzelfde als Pattern 1, maar veroorzaakt dan (ook weer samen met Lp) de patronen Blanket en Snowcap. Blanket ontstaat bij enkele aanwezigheid van Lp, en Snowcap ontstaat bij dubbele aanwezigheid van Lp. Pattern 2 is een dominant gen op zichzelf, het toont dus al bij enkele aanwezigheid (zolang Lp aanwezig is), maar het is recessief aan Pattern 1. Als het paard dus zowel Patn2 als Patn1 heeft, dan tonen de Pattern 1 patronen. Een paard met het Leopard patroon kan dus een genotype zoals dit hebben: __/__/nLp/nPatn1/Patn2Patn2. Patn1 is dominant over Patn2, dus toont het Leopard patroon in plaats van het Blanket patroon.

Blanket: __/__/nLp/nPatn2 of __/__/nLp/Patn2Patn2
Snowcap: __/__/LpLp/nPatn2 of __/__/LpLp/Patn2Patn2

Natuurlijk komen bontvormen en verschillende verdunningsgenen ook in combinaties voor, waardoor je uitzonderlijk leuke en interessante variaties kunt ontwikkelen. Dit is zowel in real life als op MH mogelijk, en op dit spel zal alles zo realistisch mogelijk worden gehouden. Vooral het KIT wordt nogal eens verkeerd begrepen, maar hier zal je met behulp van enkele interessante geno's zeker een inzicht krijgen!

Sabino Tobiano & Splash Sabino

Sabino en tobiano zijn, zoals eerder is uitgelegd, beide KIT genen. Op KIT (en iedere andere locus eigenlijk) kunnen maar 2 allelen. Deze sabino tobiano voskleurige American Saddlebred heeft dus het volgende genotype: ee/__/SbT. "SbT" dien je te lezen als Sabino (Sb) en Tobiano (T). Zoals je hier ziet heeft het KIT nu 2 allelen, en kan er niks meer bij. Sabino Tobiano Roan (3 KIT allelen) is dus niet mogelijk, want een paard krijgt maar 1 KIT-allel van zijn moeder en 1 KIT-allel van zijn vader, en samen zijn dat er 2! Splash Sabino is een combinatie van een niet-KIT-bont en een wel-KIT-bont, om het even zo te zeggen: ee/__/Spl_/Sb_. Het paard kan 2x splash en 2x sabino hebben, maar dat zal geen verschil maken. Hier zie je Sabino Tobiano en Splash Sabino langs elkaar. Zien jullie dat Sabino de normaal zo strak getekende vlekken overal een grillige rand geven? Dat is een kenmerk van dubbelbont waarin sabino gemengd is!

Frame Sabino Tobiano & Tobiano Frame Splash

Ondanks dat 3 KIT allelen bij elkaar niet mogelijk zijn, is het wél mogelijk om te combineren met Frame en Splash! Hier laat ik 2 geno's met 3 allelen zien op de voskleurige American Saddlebreds omdat deze patronen je ook het beste inzicht geven op de aanwezigheid. De eerste is de Frame Sabino Tobiano met het genotype als volgt: ee/__/nFr/SbT. "Fr" staat hier apart, omdat het Frame allel onderdeel is van een andere locus (de Frame locus) dan de KIT locus. En omdat Sabino en Tobiano beide onderdeel van de KIT locus zijn, zitten deze samen als "SbT". Het tweede patroon is Tobiano Frame Splash, en hier is er iets een beetje anders als bij de vorige twee. Het genotype voor dit bontpatroon op vos is het volgende: ee/__/nFr/Spl_/nT. Eventueel zou het paard ook 2x T kunnen hebben, dus dubbel tobiano, maar dat maakt geen verschil. Nu heb je weeral 3 bontvormen, maar zoals je ziet is maar 1 van de 3 een KIT allel! Kan er dan nog roan of sabino bij? Ja! Zolang er nog maar een plek vrij is bij KIT! Het kan dan bijvoorbeeld Tobiano Sabino Frame Splash worden; ee/__/nFr/nSpl/SbT, 4 bontvormen samen!




Birdcatcher Spots en Bend or Spots
Birtcatcher Spots en Bend or Spots worden waarschijnlijk veroorzaakt door een genetische mutatie. Het is in het echte leven nog niet bekend hoe deze zijn ontstaan of hoe ze vererven. Het is bekend dat beide mutaties vaker voorkomen in bepaalde lijnen, wat zou kunnen wijzen op een genetische link.

Birdcatcher Spots zijn vaak kleine, witte vlekjes die verschijnen en verdwijnen met de leeftijd of door andere factoren. Bend or Spots zijn doorgaan kleine tot middelgrote, donkere vlekjes die goed te zien zijn op een lichtere vacht.

In het spel werken Birdcatcher Spots (BS) en Bend or Spots (BoS) hetzelfde als bijvoorbeeld Roan. Zowel BS als BoS zijn beide dominant, dat wil zeggen dat deze al uiten bij enkele aanwezigheid. Voor de uitleg stellen we het Birdcatcher Spot-allel als "BS" en het Bend or Spots-allel als "BoS".

Birdcatcher Spots:__/__/nBS of __/__/BSBS

Bend or Spots:__/__/nBoS of __/__/BoSBoS

Wanneer een paard twee keer BS of BoS draagt, is het effect soms iets duidelijker zichtbaar dan bij één kopie, het verschil is echter subtiel. Deze patronen kunnen op alle kleuren voorkomen en ook in combinatie met alle patronen.

De al bestaande witpatronen kunnen in 3 verschillende varianten voorkomen bij verschillende rassen (Tinker, Hannoveraan & Welsh Cob). Alle varianten vallen nog altijd onder het algemene witpatroon (bijvoorbeeld Tobiano 1), maar de witte aftekeningen zien er bij elke variant iets anders uit (versie 1, 2 & 3). Een lijn kan bijvoorbeeld anders lopen, een been kan meer wit hebben of een vlek kan groter zijn of op een andere plek zitten. Variant 1 van een patroon is de dominante versie en de enige versie van het patroon voorheen.

Voor de meeste patronen gelden 3 varianten per patroon. Enkel bij Appaloosa bont witpatronen bestaan slechts 2 varianten.

Hoe fok je een specifieke variant?

Om het iets overzichtelijker te maken korten we de varianten voor het gemak even af: variant 1 = v1, variant 2 = v2 en variant 3 = v3.

De laagste variant (v1) is dominant, dus als je type 1 v2 wil fokken, moet je zorgen dat zowel de merrie als de hengst ook minimaal 1x type 1 v2 dragen. Als een paard minimaal 1x type 1 v2 heeft is deze drager.
De kans om een veulen te fokken die type 1 v2 is, is groter wanneer zowel de merrie als de hengst dit gen dubbel hebben. Een drager heeft namelijk 50% kans om dit gen door te geven aan het veulen.

Stel je hebt een merrie die v1 + v2 is en een hengst die v2 + geen is. De merrie toont in dit geval als v1 maar is wel drager van v2 dus kan dit wel doorgeven aan haar veulen.

Nog een voorbeeld. Stel je hebt een paard die v2 + v3 draagt, dan toont dit als v2.
Stel je hebt een merrie die v2 + v3 is en een hengst die v2 + geen is. De merrie toont in dit geval als v2 maar is wel drager van v3 dus kan dit wel doorgeven aan haar veulen.

Bij combinatie patronen wordt dit dus nog een stapje uitdagender. Als je een tobiano splash v3 wil fokken moet zowel het tobiano-gen als het splash-gen variant 3 zijn. De laagste variant (v1) is dominant. Dat wil zeggen dat de hogere varianten (v2 & v3) een grotere uitdaging zijn om te fokken.

Voorbeelden:

• Sabino type 1 v1 + geen = Toont als Sabino type 1 v1
  
• Sabino type 1 v2 + geen = Toont als Sabino type 1 v2
  
• Sabino type 1 v3 + geen = Toont als Sabino type 1 v3
  
• Sabino type 1 v1 + Sabino type 1 v2 = Toont als Sabino type 1 v1
  
• Sabino type 1 v1 + Sabino type 1 v3 = Toont als Sabino type 1 v1
  
• Sabino type 1 v2 + Sabino type 1 v2 = Toont als Sabino type 1 v2
  
• Sabino type 1 v2 + Sabino type 1 v3 = Toont als Sabino type 1 v2
  
• Sabino type 1 v3 + Sabino type 1 v3 = Toont als Sabino type 1 v3

Uitzonderingen

Splash

Als een paard 1x splash (heterozygoot) draagt ziet deze er net iets anders uit dan wanneer hetzelfde paard 2x splash (homozygoot) draagt.

Stel het paard draagt splash v1 + splash v2, dan zal deze eruitzien als homozygoot/dubbel splash v1. Stel het paard draagt splash v2 + splash v2, dan zal deze eruitzien als homozygoot/dubbel splash v2.

Dominant White

Net als het splash-gen werkt ook het dominant white gen net iets anders. Deze werkt ongeveer hetzelfde als splash. Een heterozygoot paard (een paard dat 1x het dominant white gen draagt) ziet er uit als een sabino type 2. Welke variant hangt af van welke type dominant white gen (v1, v2 of v3) Een homozygoot paard draagt het dominant white gen dus dubbel. Stel je wilt een homozygoot dominant white v2 fokken moet dat paard dus minstens 2x dominant white v2 dragen.

Deze handige genenuitleg is geschreven door Rhadamanthys en licht aangepast door EmmaVZ.
De stukjes over appaloosa en mushroom zijn geschreven door EmmaVZ.